"Το καρέ με τις ντάμες"

Ένα πτώμα στη Μάνη. Μια καμένη Πόρσε στα περίχωρα της Αττικής, με έναν απανθρακωμένο οδηγό στο τιμόνι. Ένα ακόμη πτώμα στα ανοιχτά του Αργοσαρωνικού και ένας τέταρτος νεκρός σε έναν απομακρυσμένο σταθμό του Ηλεκτρικού. Τέσσερις φόνοι που αρχικά δεν φαίνεται να έχουν καμία σχέση μεταξύ τους.

Κι όμως, κοντά σε καθένα από τα θύματα εμφανίζεται το ίχνος μιας γυναίκας. Τέσσερις φόνοι, τέσσερις γυναίκες. Ένα καρέ με ντάμες.

Το «Καρέ με τις ντάμες» είναι το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του μαθηματικού και συγγραφέα Τεύκρου Μιχαηλίδη, που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2026 από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Η υπαστυνόμος Όλγα Πετροπούλου, γνώριμη από προηγούμενα βιβλία του συγγραφέα, προσπαθεί να ανακαλύψει τι κρύβεται πίσω από τέσσερα εγκλήματα που μοιάζουν με ασύνδετα κομμάτια ενός παζλ. Η έρευνά της ξεκινά από τη Μάνη, περνά από την Αθήνα και την Αίγινα και φτάνει μέχρι το Παρίσι.

Ένα έγκλημα είναι κι αυτό πρόβλημα προς επίλυση

Ένα καλό αστυνομικό μυστήριο δεν απέχει και πολύ από ένα μαθηματικό πρόβλημα. Έχουμε δεδομένα, αναζητούμε σχέσεις ανάμεσά τους, διατυπώνουμε υποθέσεις, τις ελέγχουμε και απορρίπτουμε όσες δεν συμφωνούν με τα στοιχεία.

Και μερικές φορές κολλάμε, όχι επειδή μας λείπουν δεδομένα, αλλά επειδή ξεκινήσαμε από λανθασμένη υπόθεση. Κάτι τέτοιο συμβαίνει και στην Όλγα Πετροπούλου. Όπως εξηγεί ο κ. Μιχαηλίδης σε συνέντευξή του στην ομάδα «Θαλής + Φίλοι», ένα πρόβλημα μπορεί να μας φαίνεται χαοτικό επειδή προσπαθούμε να το προσεγγίσουμε με λανθασμένες αρχές. Για να λύσει το μυστήριο, η Όλγα πρέπει να εγκαταλείψει μια φαινομενικά αυτονόητη εκδοχή των γεγονότων και να κοιτάξει τα ίδια δεδομένα διαφορετικά.

Κάτι που όσοι λύνουμε μαθηματικά προβλήματα έχουμε μάλλον ζήσει αρκετές φορές: επιμένεις σε μια ιδέα, όλα περιπλέκονται και κάποια στιγμή συνειδητοποιείς ότι ίσως το πρόβλημα δεν είναι τόσο δύσκολο όσο ο τρόπος με τον οποίο το κοιτάζεις.

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη σύνδεση. Ο σύντροφος της Όλγας αναρωτιέται αν κυνηγά με τόσο πάθος τους δολοφόνους μόνο από αίσθημα δικαιοσύνης ή επειδή απλώς δεν αντέχει να αφήσει άλυτο ένα δύσκολο πρόβλημα.

Ο κ. Μιχαηλίδης αναγνωρίζει εδώ κάτι από την ψυχοσύνθεση του μαθηματικού. Μπροστά σε ένα δύσκολο πρόβλημα, το πρώτο κίνητρο είναι συχνά η ίδια η επιθυμία να το λύσει και αμέσως μετά έρχεται η περιέργεια γύρω από τη λύση. Ίσως γι’ αυτό τα μαθηματικά και το αστυνομικό μυθιστόρημα ταιριάζουν τόσο καλά. Ο λύτης ενός προβλήματος και ο αναγνώστης ενός μυστηρίου μοιράζονται την ίδια απορία: «Ποια είναι τελικά η λύση;».

Από τον Αρχιμήδη και τη Noether μέχρι τον Fermat και τον Möbius

Τα μαθηματικά δεν υπάρχουν στο βιβλίο μόνο ως τρόπος σκέψης. Στις σελίδες του συναντάμε την ερευνητική μέθοδο του Αρχιμήδη, την Emmy Noether, τον M. C. Escher, την ταινία του Möbius, το ΤελευταίοΘεώρημα του Fermat, αλλά και το «ξυράφι του Όκαμ», τη μεθοδολογική αρχή σύμφωνα με την οποία κανείς δεν θα πρέπει να προβαίνει σε περισσότερες εικασίες από όσες είναι απαραίτητες.

Υπάρχει ακόμη ένα ζήτημα, το οποίο έχει απασχολήσει πολύ τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες: το τυχαίο. Ο κ. Μιχαηλίδης θυμίζει τον Laplace, για τον οποίο το τυχαίο συνδεόταν με την αδυναμία μας να γνωρίζουμε όλες τις αιτίες ενός φαινομένου, αλλά και τον Heisenberg και τη διαφορετική εικόνα που έφερε η σύγχρονη φυσική. Άλλωστε, τόσο στις αστυνομικές έρευνες όσο και στην επιστημονική ανακάλυψη, κάτι μπορεί αρχικά να μοιάζει ότι συνέβη «κατά τύχη». Αν όμως κοιτάξουμε καλύτερα, ίσως το τυχαίο να μην ήταν και τόσο τυχαίο.

Η λύση πίσω από το χάος

Το «Καρέ με τις ντάμες» αποτελεί ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Κέρδισε, όμως, μια θέση στη στήλη «Μαθηματικά και Λογοτεχνία» του blog, όχι τόσο για τα μαθηματικά που συναντάμε στις σελίδες του, όσο για τον τρόπο με τον οποίο αυτά διατρέχουν την ιστορία: στην αναζήτηση σχέσεων ανάμεσα σε φαινομενικά ασύνδετα γεγονότα, στην αμφισβήτηση του προφανούς, στην αλλαγή οπτικής όταν μια υπόθεση οδηγεί σε αδιέξοδο.

Και κάπου εκεί συναντιούνται το αστυνομικό μυστήριο και τα μαθηματικά. Γιατί και στα δύο, όσο χαοτικά κι αν μοιάζουν αρχικά τα δεδομένα, υπάρχει πάντα η προσδοκία ότι κάπου κρύβεται μια λύση. Το μόνο που μένει είναι να τη βρεις...

 

Περισσότερα για το βιβλίο:

Παρουσίαση και συνέντευξη του Τεύκρου Μιχαηλίδη στην ομάδα «Θαλής + Φίλοι».